noclegi na wczasy

wczasy, wakacje, urlop

Budynek Poczty Polskiej, Targ Drzewny

22 październik 2011r.

Po przeciwnej stronie placu Budynek Poczty Polskiej **. Wzniesiony w 1. 1838—44 jako szpital. Po przebudowie dokonanej przez Czesława Swiałkowskiego dnia 5.1. 1925 r. został w nim otwarty Polski Urząd Pocztowy nr 1. Mieściła się tu również Dyrekcja Okręgu Poczt i Telegrafów w Gdańsku. Pierwszego września 1939 r. o godzinie 4,45, równocześnie z napaścią na Westerplatte, nastąpił atak bojówek hitlerowskich na pocztą. Załoga poczty, ok. 50 ludzi uzbrojonych w karabiny i granaty, lecz przecież nie wyćwiczonych jak formacje SS i policji, które nacierały, dzielnie odpierała ataki. Już w pierwszej fazie walki zginął dowódca obrony Konrad Guderski. Na jego miejscu stanął Alfons Flisykowski. Po pierwszym, nieudanym ataku ok. godz. 9 Niemcy wprowadzili do akcji samochody pancerne. Nie uzyskawszy sukcesu, o godz. 15 rozpoczęli regularne ostrzeliwanie budynku z dział, jednocześnie pod osłoną nawały ogniowej przy pomocy miotaczy ognia podpalono budynek. Po 14 godzinach bohaterskiej obrony zapadła decyzja poddania sią. W trakcie wywieszania białej flagi Niemcy zastrzelili dyrektora Okrągu Poczt i Telegrafów, Jana Michonia. Po kapitulacji śmiertelnie poparzono naczelnika Urzędu Pocztowego Gdańsk I Józefa Wąsika, w trakcie walki zginęło 6 pocztowców, dalszych 6 zmarło wskutek odniesionych ran; 39 po torturowaniu w gmachu Victoria Schule zostało zamkniętych w kazamatach na Biskupiej Górce. Dnia 2.X odbył się sąd polowy,- który polegał na formalnym ustaleniu, czy każdy z pocztowców znajdował się na terenie poczty w chwili ataku. 5.X bohaterscy obrońcy poczty zostali rozstrzelani w pobliżu strzelnic wojskowych na Zaspie. Dopiero w 1970 r. udało się odnaleźć ich wspólną mogiłę. Spośród obrońców poczty ocalało czterech, którzy uciekli w trakcie kapitulacji. W uznaniu bohaterstwa obrońców Poczty Polskiej Sztandar Koła Miejscowego Związku Zawodowego Pracowników Poczt i Telegrafów został w dniu 31.X.1945 r. odznaczony krzyżem Virtuti Militari V kl. Technikum Łączności, które obecnie zajmuje budynek, przyjęło Ich imię. Przy głównym wejściu znajdują się dwie pamiątkowe tablice, a przed budynkiem położono płytę pamiątkową. W holu znajduje się stała wystawa dziejów poczty polskiej w Gdańsku, poświęcona także jej obronie w 1939 r. W rejonie ulic: Rycerskiej, Grodzkiej, Sukienniczej i Na Dylach znajdował się pierwszy gród gdański. Znany był do niedawna tylko z łacińskiego zapisu urbs gyddanyzc, który informuje o przybyciu tutaj biskupa praskiego Wojciecha w 997 r. i chrzczeniu osiadłych tu mieszkańców (por. historię miasta). Granice grodu, szereg rewelacyjnych informacji o jego historii i mieszkańcach ustaliły badania archeologiczne prowadzone w 1. 1948— 60. Prace początkowo odbywały się z ramienia Kierownictwa Badań nad Początkami Państwa Polskiego przy Ministerstwie Kultury i Sztuki, następnie przejął je Instytut Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk. W pierwszej fazie badaniami kierował prof. dr Konrad Jażdżewski, następnie zaś doc. dr Janina Kamińska. Ogromne zasługi w badaniach i późniejszej ich interpretacji położył dr Andrzej Zbierski, autor fundamentalnej pracy o średniowiecznym porcie gdańskim, obecny kierownik Stacji Archeologicznej Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN. Badania archeologiczne, których wyniki zrelacjonowano w pierwszej części historii Gdańska, odkryły 17 tzw. warstw kulturowych w obrębie grodu, który istniał do 1308 r. Odkopano ulice, szeregi domów, tysiące sprzętów, narzędzi, ozdób, broni, a nawet resztki strojów dawnych mieszkańców, ustalając dowodnie, że zamieszkiwała tu ludność słowiańska. Najciekawsze znaleziska o podstawowym dla historii Polski znaczeniu są eksponowane na wystawie w Muzeum Archeologicznym (ul. Mariacka nr 25—26). W trakcie wykopalisk ustalono między innymi, że wewnątrz wałów otaczających cały zespół wydzielony był gród księcia. W tej części osiedlili się Krzyżacy po 13Q8 r., zanim wybudowali własny zamek. W przybliżeniu można określić, że znajdował się on u zbiegu ul. Rycerskiej i Grodzkiej. Całą połać zajętą niegdyś przez gród, a potem przez zamek krzyżacki, określa nazwa Zamczysko. Ul. Rycerska. Budynki nr 8—10 stanowiły niegdyś kompleks jednego browaru, który powstał w XVIII w. Nr 8 — budynek barokowy, przebudowany w XIX w., mieszczący obecnie magazyn. Nr 9 — o skromnym szczycie barokowym mieści magazyny i biura. Pod nr 10, w dawnym budynku mieszkalnym, zachowało się wiele interesujących detali, m. in. piękny portal z początku XVIII w. o pięknej dekoracji akantowej, w okazałej sieni resztki płytek ceramicznych z Delft, którymi ongiś były wyłożone całe ściany. Znamienny jest fakt, że w ojczyźnie tych płytek — Niderlandach — były używane tylko w wąskim fryzie przy podłodze i służyły do ochrony ścian przed zabrudzeniem wodą w trakcie mycia. W zamożnym Gdańsku płytki holenderskie stanowiły element dekoracyjny i pokrywały znaczne połacie ścian. Godne uwagi są również dekoracje stiu-kowe stropu i detale stolarskie klatki schodowej. Ul. Grodzka stanowi małą, malowniczą enklawę dawnego budownictwa. Nr 6 — rokokowy szczyt z poł. XVIII w. Nr 7 — klasycystyczna fasada z pocz. XIX w. Dwuszczytowy domek pod nr 9 to przebudowana baszta z fragmentem muru obronnego Wysokiego Zamku krzyżackiego. W bocznej elewacji czytelnie występuje wątek cegły gotyckiej i zarysy blan-kowania. Fasada od ul. Wartkiej klasycystyczna z pocz. XIX w. Nr 12 — późnobarokowa fasada domu, którego remont zakończono w 1972 r. Budynek zajmuje wielce od 50 lat dla Gdańska zasłużone Gdańskie Towarzystwo Naukowe. Pierwotnie znajdowała się tu gospoda marynarska. Nr 13 — dom jeszcze XVIII-wieczny po ostatnim remoncie zatracił swój charakter. Właśnie tu, kilka metrów pomad dawnym grodem gdańskim lokowanym w końcu X w., mieści się siedziba jego odkrywców — Pracownia Archeologiczna IIIKM PAN. Nr 16 — spichrz Pod Jeleniem zbudowany w 1771 r. z rzeźbą jelenia w szczycie. We wnętrzu Ośrodek Architektury Egipskiej Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków i inne pracownie specjalistyczne. Stąd co roku wyjeżdża do Egiptu misja, aby kontynuować prace konserwatorskie i naukowo-badawcze w świątyni Hatszepsut koło Luksoru. Na sąsiedniej ul. Czopowej pod nr 5 dawna słodownia * z 1760 r., budynek barokowy. Ul. Grodzka wyznacza w przybliżeniu południowy kraniec dawnego grodu. Dotąd sięgała Motława, która dostarczała wody szerokiej fosie, oddzielając gród od lądu wzdłuż obecnej ul. Sukienniczej. Tu mieścił się najdawniejszy port, do którego zawijały nie tylko łodzie rybackie wracające z połowu, lecz i statki handlowe, które w porcie opłacały cło. Dopiero w późniejszym okresie zasypano fosy i moczary i uformował się wówczas teren, obecnego Targu Rybnego i ul. Wartkiej. Ul. Wartka nr 5 — skromna fasada klasycystyczna w części zachodniej trochę przebudowana. Mieści się tu znana przed wojną polska restauracja Bolesława Kubickiego, niegdyś dobry choć o zdecydowanie portowym charakterze lokal, w którym chętnie gromadzili się polscy robotnicy portowi i marynarze. W pobliżu znajduje się przystań Żeglugi Gdańskiej i częsty jest widok stojących tu statków "Białej Floty". Rozpościera się stąd malowniczy widok na Długie Pobrzeże z Basztą Łabędź * z XV w. (z prawej strony) na pierwszym planie, Targiem Rybnym, Bramą Straganiarską, zza której widoczny jest masyw kościoła Sw. Jana i Żurawia. Ul. Podwale Staromiejskie prowadzi wzdłuż murów obronnych Głównego Miasta. Nie był to w wiekach średnich trakt o ważnym znaczeniu. Po zbudowaniu zamku krzyżackiego wiódł on na zamek i oddzielał Główne Miasto od Starego. Wkrótce po lokacji, zapewne ok. poł. XIV w. zbudowano tu mury obronne i wykopano fosę. Wylotu ul. Grobla broniła nie zachowana Brama Zamkowa. Zniszczenia wojenne, podobnie jak na pozostałych odcinkach, odkryły w ciągu północnym mury obronne, na tym odcinku najlepiej zachowane. Szeroki pas zieleni zajmuje teren dawnej fosy i przedmurza. Mury obronne ciągu północnego powstały w dwóch etapach, pierwszym etapem była budowa w poł. XIV w. niskiego muru (ok. 4 m) z blanko^ waniem. W XV w. mury znacznie podwyższono, umieszczając poniżej ich korony szereg okienek zamkniętych łukiem odcinkowym, które występowały na przemian z wąskimi szczelinami. Były to już mury dostosowane do broni palnej. Odcinek tak podwyższonego muru zachował się w odległości ok. 100 m od Baszty Łabędź, naprzeciwko zbudowanego przy ul. Szpitalnej dawnego, barokowego spichrza z XVIII w.! Naprzeciw spichrza wzniesiono w 1969 r. pomnik dla uczczenia bojowników o polskość Gdańska (proj. Wiesław Pietroń i Wawrzyniec Samp). Przy wylocie ul. Grobla dochodzi do szpitala Sw. Ducha najlepiej zachowany odcinek murów, poddany po wojnie zabiegom konserwatorskim. Całkowicie są na nim czytelne dokonane w wiekach średnich przeróbki — w tym miejscu mur podwyższono wraz z blankowaniem dwukrotnie. ZESPÓŁ D. SZPITALA I KOŚCIOŁA ŚW. DUCHA. Pierwsza wzmianka o szpitalu pochodzi z 1333 r., znajdował się on wówczas przy ul. Sw. Ducha. Dopiero w 1353 t. zaczęto w obecnym miejscu budować kościół i budynek szpitalny (rozebrany w 1688 r.). Kościół jako budowla jednonawowa nakryta stropem, z wydzielonym, nieco węższym prezbiterium o sklepieniu gwiaździstym, zachował się bez większych zmian do 1945 r. Sztych sprzed 1687 r. ukazuje zespół szpitalny oraz bramę wiodącą i na dziedziniec, opatrzoną wielkim orłem. Polskie kazania od- j bywały się tu regularnie. W końcu XVIII w. działał tu pastor i nauczyciel gramatyki polskiej Jan Moneta. Obecny budynek ; dawnego szpitala powstał w 1647 r. jako wczesnobarokowa j budowla; z tego też czasu pochodzi piękny portal w elewacji j południowej, z rzeźbami pary starców (kopie). W trakcie odbudowy relikty dawnego kościoła włączono w kompleks nowej szkoły zbudowanej obok. Zachowało się tylko prezbiterium i zachodnia ściana szczytowa. W odbudowanym szpitalu ulokowano mieszkania dla nauczycieli. Nie opodal, przy maleńkiej dziś uliczce Tobiasza, w nie istniejącym już domu nr 29 u Jana Lindego, brata Samuela — autora Słownika języka polskiego, miał się zatrzymać przejazdem 17-letni Fryderyk Chopin. Przez pl. Dominikański idziemy w kierunku Targu Drzewnego. Na pl. Dominikańskim, po rozebraniu zabudowań klasztornych w 1896 r. zbudowano eklektyczną halę targową. Wejście na Targ Drzewny akcentuje wysoka BASZTA 64 JACEK * — najwyższy punkt w gotyckim układzie obronnym Głównego Miasta. Zbudowana ok. 1400 r. była ważnym akcentem broniącym styku murów ciągu północnego i zachodniego. Zachodni ciąg średniowiecznych murów obronnych * przebiegający wzdłuż Targu Drzewnego jest gorzej zachowany od północnego. Posiada on gęstsze rozstawienie baszt — w odstępach nie większych niż 50 m. Spowodowane jest to tym, że odcinek północny oddzielał Główne Miasto od Starego Miasta, podczas gdy zachodni stanowił osłonę zewnętrzną. Zachowały się (idąc ku teatrowi) następujące baszty z resztkami kurtyny murów: na Zamurzu Baszta Bramy Szerokiej — relikt dawnego założenia bramnego zbliżonego formą do zespołu ul. Długiej i Baszta Latarniana. Zasłonięta wielką bryłą budynku teatru i sąsiedniego kompleksu zaplecza teatralnego wznosi się tuż przy Zbrojowni tzw. Stara Apteka *. Zbudowana w 1636 r. służyła do wyrobu amunicji — tu odlewano "pigułki" dla dział, stąd niewątpliwie wywodzi się żartobliwa nazwa. Północna pierzeja Targu Drzewnego stanowi interesującą lekcję form architektury XX w. Wjazd na ul. Elżbietańską flankują dwa ceglane budynki powstałe w okresie międzywojennym. Prawy — drukarnia RSW Prasa — wyraźnie nawiązuje do tradycji budownictwa gdańskiego. Na prawo od budynku drukarni — budynek RSW Prasa — powstały w latach pięćdziesiątych (proj. Wacław Rembiszewski), stanowi również próbę dostosowania form architektury do tradycji lokalnej, lecz przeprowadzoną z zupełnie innych pozycji. Na fasadzie tablica ku czci dziennikarzy, którzy walczyli na łamach Gazety Gdańskiej w 1. 1891—1939. W nieciekawym budynku przy ul. Elżbietańskiej działa interesujący klub Rudy Kot prowadzony przez ZMS — miejsce spotkań gdańskiej młodzieży, znany z licznych inicjatyw i akcji kulturalnych. Przy Podwalu Staromiejskim zespół typowej zabudowy powstałej w końcu lat pięćdziesiątych, częściowo przy użyciu elementów prefabrykowanych. Ten model został zastosowany na znacznej połaci Starego Miasta (sekcje powtarzalne Jana Nowosadzkiego, proj. budynków: Andrzej Dąbrowski, Tadeusz Kobzdej, Henryk Olejniczak). Zachodni wjazd Targu Drzewnego akcentuje budynek Banku Inwestycyjnego (1970 r.). Na placu POMNIK JANA III SOBIESKIEGO wykonany przez Tadeusza Barącza w 1897 r. dla Lwowa. Po 1945 r. pomnik przewieziono do Wilanowa, gdzie do 1964 r. stał w parku. Odsłonięcie w Gdańsku nastąpiło w dniu 22.VII.1965 r.

ocena 4,4/5 (na podstawie 5 ocen)

Oferty na wczasy i wakacje nad morzem.
wczasy, Budynek Poczty Polskiej, Targ Drzewny, Gdańsk, zabytki