noclegi na wczasy

wczasy, wakacje, urlop

Zabytki Żukowa cz 1.

17 czerwiec 2012r.

Mimo niszczycielskich poczynań władz pruskich likwidujących kilkusetletni ośrodek klasztorny zachowało się szereg obiektów architektonicznych oiraz pokaźny zespół dzieł plastyki i rzemiosła artystycznego reprezentujących pięć wieków sztuki pomorskiej. Czołowym zabytkiem budownictwa w Żukowie jest murowany kościół ponorbertański. Kościół ponorbertański. Pierwszą, zapewne drewnianą świątynię z okresu fundacji klasztoru zniszczyli w 1234 r. Prusowie, mordując równocześnie siostry zakonne. Z kolejnej, już murowanej budowli wzniesionej około połowy XIII w. pochodzić ma dolna część murów zachodniej partii kościoła. W XIV w. przedłużono świątynię ku wschodowi podwyższając ją równocześnie do dzisiejszej wysokości. W tym czasie kościół nie uzyskał jeszcze sklepienia, które założono dopiero w początku XVII w. Również wówczas zbudowana została empora zakonnic wznosząca się 4,65 m nad posadzką i sięgająca przeszło 12,80 m w głąb kościoła, przy całkowitej jego długości 34,80 m, szerokości 9,16 m i wysokości dochodzącej do 14 m. Zarówno kościół, jak i emporę zasklepiono sklepieniami krzyżowymi. Pod nawą znajduje się krypta, w której chowano mniszki. Kościół jest założeniem jednonawowym z nie wydzielonym prezbiterium, trójbocznie zamkniętym. Po stronie północnej przytyka do niego gotycka zakrystia i kaplica w dawnym skarbcu. Od strony południowej zachowała się część dawnego klasztoru z klatką schodową na chór zakonnic i izbą na piętrze, gdzie przechowuje się obecnie zespół cennych paramentów*. Niegdyś duży dwupiętrowy klasztor posiadał czterdzieści cel zakonnych, a nadto obok stał drugi budynek z dalszymi niezbędnymi dla dużego konwentu pomieszczeniami. Po zachodniej stronie kościoła wznosi się smukła ośmioboczna wieża, w połowie tylko występująca z korpusu budowli. Górna jej część o konstrukcji ryglowej i barokowy hełm pochodzą z XVIII w. Pośrodku dachu widnieje barokowa sygnaturka. Paramenty — szaty, naczynia i sprzęty liturgiczne. Tu chodzi głównie o szaty. We wnętrzu poklasztornego, obecnie parafialnego, kościoła znajduje się bogaty zespół dzieł sztuki reprezentujących wieki od XIV do XVIII. Są to na ogół wysokiej wartości obrazy i przede wszystkim rzeźby. Największe zainteresowanie budzi stojący przy północnej ścianie tryptyk z początku XVI w. należący do typu tzw. "ołtarzy antwerpskich", odznaczający się niezwykłym bogactwem rzeźbionych figurek przedstawiających sceny z życia Chrystusa oraz Pasją. Podobne tematy, a także sceny ze Starego Testamentu znajdują się na malowanych skrzydłach tryptyku. Prócz wymienionego zabytku znajdują się w kościele następujące dzieła sztuki umiejscowione w jego. części wschodniej: 1) renesansowy ołtarz główny z pierwszej połowy XVII w., z czterema dużymi rzeźbami świętych i ośmioma małymi w predelli. Nadto w ołtarzu znajduje się obraz Wniebowzięcia NPMarii z warsztatu Hermana Hana i cztery 'inne; 2) barokowy ołtarz boczny po południowej stronie z około 1650 r., z dwoma obrazami i cenną gotycką rzeźbą Matki Boskiej z Dzieciątkiem, pochodzącą według miejscowego przekazu z kościoła, który stał w zanikłej wsi Wodzna, położonej nad Jeziorem Mężowskim; 3) barokowy ołtarz boczny po północnej stronie z około 1700 r., z czterema rzeźbionymi figurami i dwoma obrazami przedstawiającymi św. Norberta; 4) gotycka rzeźba z XIV w. Ukrzyżowanie nad wejściem do zakrystii; 5) Pokłon trzech Króli — cenna płaskorzeźba z alabastru, pochodzenia angielskiego, mieści się w kaplicy obok zakrystii; 6) barokowa tęcza z końca XVII w. z bogatą rzeźbą, polichromowana w ulubionych kolorach kaszubskich. W nawie: 1) mały tryptyk nazywany zgodnie z miejscową tradycją Ołtarzykiem Mszczuja. Na skrzydłach jego widnieją portrety księcia i jego żony Zwinisławy, współfundatorki klasztoru. Obok wiszą powiększone kopie tych portretów. W rzeczywistości ten ołtarzyk z piękną rzeźbą rycerza i z renesansowymi malowanymi ornamentami pochodzi z 1515 r. Był to zapewne ołtarzyk podróżny, jeden z używanych przez duchownych i świeckich w dawnych wiekach; 2) barokowa ambona z drugiej połowy XVII w.; prowadzi z niej przejście na dawny chór zakonnic, ogrodzone pięknie rzeźbioną i malowaną balustradą; 3) chór muzyczny z XVII w. z bogato rzeźbioną balustradą i obrazami błogosławionych i świętych norbertańskich; 4) barokowe konfesjonały z XVII w. Prócz wymienionych dzieł znajduje 3ię w kościele, zakrystii i na chórze oraz w skarbcu kilkanaście obrazów i rzeźb oraz zabytkowy sprzęt, jak np. stalle i dwa trony. Dzieła te, miernej na ogół wartości, pochodzą z XVII i głównie z XVIII w. Na osobne omówienie zasługuje przechowywany w skarbcu obok chóru zakonnic duży zbiór szat liturgicznych, w tym około 20 ornatów. Są to wyroby o dużej wartości artystycznej, pochodzące z XVII i XVIII w., a wykonane przez miejscowe mniszki. Najciekawszy jest ornat z 1647 r. wyhaftowany 'bogato złotymi nićmi, o wadze kilkunastu kilogramów. Najcenniejszą pamiątką Żukowa zdaje się być ornat z czerwonego jedwabiu z bogatymi wyszyciami złotem, pochodzący z końca XIII w. Według żukowskiej tradycji miał to być płaszcz księcia Świętopełka podarowany klasztorowi i przerobiony na ornat. Pamiątkę tę podczas wojny wywieźli do Niemiec hitlerowcy. Zwrócona przez władze NRD umieszczona została na wystawie tkanin gotyckich w Muzeum Pomorskim w Gdańsku. Z zabytkowych budowli klasztornych pozostał połączony z XIX-wieczną plebanią budynek gotycki, w którego wnętrzu znajduje się obszerna — o wymiarach 7,23 X 8,80 m — sala, zasklepiona czterema krzyżowymi sklepieniami wspartymi na ośmiobocznym filarze. Z zachowanych murów obwiednich klasztoru na uwagę zasługuje odcinek przy północno-zachodnim narożniku kościoła. We wnękach muru widać pięć malowanych scen z dziejów klasztoru. W sąsiedztwie ustawiona jest na wysokiej kolumnie statua Św. Norberta z około 1800 r. Do klasztoru należała także niewielka kaplica stojąca na wzgórku po drugiej stronie Raduni na miejscowym cmentarzu. Wzniesiono ją w 1754 r. dla uczczenia pamięci zamordowanych podobno na tym miejscu w 1234 r. przez Prusów dziesięciu norbertanek. Kościół Św. Jana. Według niepewnych danych najstarszy kościół Żukowa, wymieniony jako sancti Jacobi in Sucou w bulli papieża Innocentego III z 12 VIII 1201 r., mógł być wzniesiony w XII w. i stać na tym miejscu, na którym wznosi się dziś murowany kościół pod wezwaniem Św. Jana Chrzciciela. Wysunięto jednak ostatnio zastrzeżenia, czy owo Sucou wymienione w bulli pośród innych osad należących do klasztoru inorbertanów z Wrocławia to rzeczywiście Żukowo, a nie jakaś inna wieś na terenie kraju. Wiarygodne wzmianki o istnieniu drugiego kościoła w Żukowie pochodzą dopiero z 1325 r., kiedy wystawiony został dokument lokacyjny wsi, oraz z 1492 r. i 1583 r. Niektóre dane z tych lat mówią jednak o kościele pod wezwaniem Św. Jana Chrzciciela. Stoi on na wysoczyźnie, przy wjeździe od strony Gdańska do centrum wsi. Jest to prosta w kształcie jednonawo-wa budowla z nie wydzielonym i zamkniętym prosto prezbiterium oraz czworoboczną wieżą, która nakryta jest barokowym hełmem. We wnętrzu znajduje się barokowy ołtarz główny z trzema obrazami, ufundowany około 1650 r., dwa późnobarokowe ołtarze boczne, renesansowa ława z pierwszej połowy XVII w. oraz stalle i ławy z końca XVIII w., kiedy ufundowana została również kazalnica. Nadto kościół posiada cztery obrazy z XVII w. oraz kilka rzeźb na tęczy. W pobliżu tego kościoła widać wspomniany wyżej budynek szkoły. Naprzeciw niego, po drugiej stronie szosy, znajduje się cmentarz żołnierzy radzieckich poległych na tym terenie w marcu 1945 r. Na cmentarzu widać skromny pomnik wzniesiony po wojnie przez miejscowe społeczeństwo.

ocena 4,4/5 (na podstawie 5 ocen)

Oferty na wczasy i wakacje nad morzem.
Żukowo, nad morzem, zabytki